Posiadanie wpisu w rejestrze BDO nie jest jednoznaczne z prowadzeniem działalności zgodnie z przepisami. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska weryfikuje nie tylko sam fakt rejestracji, ale przede wszystkim to, czy faktyczny zakres działalności firmy odpowiada temu, co zgłoszono w systemie. WIOŚ ma uprawnienia do przeprowadzania kontroli bez zapowiedzi — i korzysta z nich.

Co sprawdza WIOŚ podczas kontroli?

Kontrola w zakresie BDO obejmuje kilka powiązanych obszarów. Inspektor weryfikuje, czy podmiot posiada wpis do rejestru BDO w zakresie odpowiadającym faktycznie prowadzonej działalności, oraz czy numer rejestrowy jest umieszczany na dokumentach sporządzanych w związku z tą działalnością — m.in. na fakturach i kartach przekazania odpadów. Obowiązek ten wynika z przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm.) i dotyczy każdego podmiotu wpisanego do rejestru.

Osobnym obszarem weryfikacji jest ewidencja odpadów. Od 1 stycznia 2020 r. ewidencja prowadzona jest wyłącznie elektronicznie w systemie BDO i musi zawierać właściwe kody odpadów, ich masy oraz daty przekazania. Inspektor sprawdza też, czy karty przekazania odpadów (KPO) są wystawiane i potwierdzane przez obie strony — podmiot przekazujący i podmiot odbierający odpady. Brak potwierdzonych KPO przy faktycznym przekazaniu odpadów firmie zewnętrznej stanowi nieprawidłowość, która może skutkować zakwestionowaniem ewidencji jako niezgodnej ze stanem faktycznym. Istotnym przedmiotem kontroli jest także zgodność zakresu działalności wpisanego do BDO z faktycznie prowadzoną działalnością — rozszerzenie profilu bez aktualizacji wpisu to naruszenie, nawet jeśli sam wpis istnieje i jest aktywny.

Jakie decyzje może wydać inspektor?

Inspektor dysponuje różnymi narzędziami w zależności od skali stwierdzonych uchybień. W przypadku mniej poważnych nieprawidłowości wydaje zarządzenia pokontrolne z terminem ich usunięcia. Gdy naruszenia są poważniejsze — szczególnie gdy dotyczą prowadzenia działalności bez wymaganego wpisu lub zbierania i przetwarzania odpadów bez zezwolenia — WIOŚ może wydać decyzję o wstrzymaniu użytkowania instalacji lub nakazać usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich magazynowania.

Inspektor ma też uprawnienia do skierowania sprawy do marszałka województwa, który jest właściwy do nakładania administracyjnych kar pieniężnych w zakresie naruszeń BDO. W przypadku podmiotów posiadających zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów możliwe jest wszczęcie postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia — a wówczas podmiot jest zobowiązany do usunięcia odpadów i skutków tej działalności w środowisku na własny koszt. To sprawia, że konsekwencje kontroli mogą daleko wykraczać poza samą karę finansową. Szczegółowe informacje na temat obsługi BDO, w tym wsparcia przy kontrolach WIOŚ, dostępne są na stronie http://sozos.pl/oferta-ochrona-srodowiska/bdo-pomoc-i-obsluga/.

Co grozi za naruszenia — kary i sankcje

Art. 194 ustawy o odpadach przewiduje kary administracyjne za szeroki zakres naruszeń. Prowadzenie działalności bez wymaganego wpisu do rejestru BDO, nieumieszczanie numeru rejestrowego na dokumentach, brak sprawozdania oraz prowadzenie ewidencji niezgodnie ze stanem faktycznym — za każde z tych naruszeń grozi kara od 1000 do 1 000 000 zł. Za brak wniosku o zmianę wpisu lub złożenie wniosku niezgodnego ze stanem faktycznym przepisy przewidują karę aresztu albo grzywny — są to sankcje karne nakładane przez sąd, nie przez organ administracyjny.

Art. 195 ustawy o odpadach przewiduje możliwość odstąpienia od kary administracyjnej, jeśli naruszenie było nieznaczne, podmiot w ciągu 30 dni od jego stwierdzenia doprowadził działalność do zgodności z przepisami i nie wyrządzono szkody w środowisku. Warunki muszą być spełnione łącznie — decyzja należy do organu i nie jest automatyczna.

„Najczęściej spotykamy firmy posiadające wpis w BDO, który od lat nie był aktualizowany. Inspektor stwierdza rozbieżność między zakresem wpisu a faktyczną działalnością i firma, która czuła się w pełni zgodna z przepisami, nagle staje pod presją czasu i ryzykiem realnej kary. Niedawno obsługiwaliśmy przedsiębiorcę, który od dwóch lat wynajmował klientom kontenery na odpady budowlane — a w rejestrze figurował wyłącznie jako wytwórca odpadów z własnej działalności biurowej. Zbieranie odpadów nie było ujęte we wpisie w ogóle.” — specjalista ds. ochrony środowiska, SOZOS https://sozos.pl/.

Kontrola WIOŚ ujawnia to, co w codziennej działalności firmy pozostaje niewidoczne: rozbieżności między wpisem a rzeczywistością. Inspektor nie ocenia intencji — ocenia stan dokumentacji i faktyczny sposób prowadzenia działalności. Zgodność z BDO to nie jednorazowe zadanie do odhaczenia przy rejestracji, lecz stan, który wymaga utrzymania przez cały czas trwania działalności. Im dłużej narasta rozbieżność między wpisem a tym, co firma faktycznie robi, tym poważniejsze są konsekwencje jej ujawnienia.

Może Cię również zainteresować: Ogrzewanie i chłodzenie przyszłości – jak fotowoltaika, klimatyzacja i pompy ciepła w Bochni zmieniają codzienność?